PEPUGU, TUK

  Seyfi MUXUNDÎ

PEPÛG:

Teyra pepûkê alîye Dersimî da, teyr kî bimbareke. Çîrok kî xa heye. Mîna çîroka dilan, çîroka seâywî yan jî gelîkî xaşe. Em vegerin ser çîroka xa:

Lı gundikî mir û jinıkî ü dû tene zaroki xa hebûne. Rojekî dîya zarokan mirîye. Bavi zarokan carikî din zcwicîye jı zarokanra damarîk wanîye. Damarîya zarokan gelekî zalim bîye. Tını jî zarokanra heqeret kirîye. Her şûxûliy wan çav kirîye. Zarok çı şoxul (kar) bıkın, kîjan reyvva herin gerek bêyn jî damariya (jınbaw) xa ra hesab bibînin. Ew herekâta damarîye zarok gelekî aciz kirine.

Rokî xangi u bira turika xa daven pist xa u terin kelengan (kenger). Keleng xa top dikın, dikin turikey xa didin u rîya mal. Ber lıewda hedî hedî qise dikin dimeşin. Le bine turik qulbîye. Ke­leng riva tek bu tek jeda ketine. Lawik, cari ferq dike turikda keleng nemaye. Jî xanga xara (xuşka xa) dibeje:

-    Turike minda qe keleng nemaye...
Keçik:

- Kuro,te çikir? Naha em çun mal damarî me dükuje? Te ew xarin ne?

Lawık:

- Na min ne xar ew ketine dibejî.
Keçik:

- Bîne ez huri te bi keyre diqeleşim. Le bine­
rim (mezekim, qaytkim).

Keçîk (qîzik) hûre bıray xa diqeleşîy. Le mezedike naw zıke biray xa da tışt tûney. Hûre wî valay. Pır le zor te\ Jı xara kahir dike:

- Xade çi dibe ez vî şînayî ra damîş nabim.
Ez bum qatle biray xa. Min teke teyrkî ziman.
Ez tımû tim ji biray xara bixuynim. Ez her rojî naviy wiy bankim. Ber zûlima damarîye min seri bıray xa xar.

Duay qîzike qebûl bûye. Bı rast jı Qîzik buye çuk. Xelk jı vî çuk (teyr) ra dibeji pepuk. Axtaki duxînîy teyr dibeji:

"Pepuk, ke kuşt?

 Min kuşt

 Ke şûşt?

 Min şuşt

Ke helanı?

 Min helam

 Pepuk..."

Ew roje va roje. Ew qotina ji devi teyri da nakeve. Kî ki ew xuyandina teyre dibîse. Jı tev û teyre dûbarê dike.

Îro jî Em Xelkê KURMANC bûne têyrê PEPÛGÊ

---------------------------------------------------------------------

TUK:

Berîvan rojekî bi hevra rey dikevin terin u berîye. Nav wanda bukikî nuw  hewîye. Buk terin berîye şîr bînîn. pezêy xa şar dikin vedigerin teyn. Nav wanda bukikî xerîyv hewîye. Nûw hatîye wî gundîy. Re nezanîye. Şûva ki teyn gund. Buk parîkî Şunda dimînî.

Buk dimeşe. nameşe ki nagîy hevalê xa. Buk re şaş dike. Gelekî tere nav dar û beranda anda dibe. Şev dikevî ser. Tarî dibe ditirse. Der dikevî ser dare kî. Ji Xadê xara dua dike. Ber digerî dibeji:

- Min tike teyr...

Xadê ber gerandına bûkey qeûl dike. Ew ji dibe teyr. Dibejî:

"Tuk

 Ez buk

 Beri çuk

Ez bi dıık

 Anda buk..."

Ewe vay dengi tûke bankirina war temsil didin.

Ev teyra tim bı şev duxîynî.

DIKIN KI HEQÊ ME MÎNA TÛK ANDAKIN

28.02.2008 / Gomanweb